De andere helft van PrEP: de kwartaalafspraak

De pil is het makkelijke deel. Die ligt naast je tandenborstel, en na een paar weken denk je er niet meer over na. De andere helft van PrEP staat in je agenda: een afspraak, ongeveer elke drie maanden, bij de praktijk of het Checkpoint. Die afspraak is de reden dat de bescherming betrouwbaar blijft.

Wat daar gebeurt, is geen geheim, maar wordt zelden uitgelegd. Dus even stap voor stap.

Waarom elke drie maanden

PrEP beschermt tegen hiv zolang je hiv-negatief bent. Een onopgemerkte infectie is met de werkzame stoffen van de PrEP-pil niet voldoende te behandelen, en het virus kan resistentie ontwikkelen. Daarom krijg je het volgende recept meestal alleen met een recente negatieve hiv-test. Dat ritme is geen bureaucratie. Het is je veiligheidslijn.

De tweede reden: PrEP beschermt niet tegen andere soa's. Veel daarvan verlopen in de keel of de endeldarm zonder klachten. Wie zich alleen laat testen als er iets brandt, mist een flink deel. De vaste afspraak vindt ze voordat ze zich verder verspreiden.

Wat er tijdens de afspraak gebeurt

Hoe het precies verloopt, verschilt per praktijk. De kern is overal ongeveer hetzelfde:

• Hiv-test. Bij elke afspraak, als basis voor het volgende recept.
• Syfilis. Via bloedafname, meestal in één keer mee.
• Chlamydia en gonorroe. Uitstrijkjes uit keel en endeldarm, plus een urinemonster. De uitstrijkjes neem je vaak zelf af, in een paar minuten en alleen in het hokje.
• Nierwaarde. Tenofovir, een van de werkzame stoffen, wordt via de nieren uitgescheiden. Daarom wordt regelmatig het creatinine bepaald. Hoe vaak, hangt af van je leeftijd en eerdere uitslagen.
• Hepatitis. Aan het begin wordt gecontroleerd of je beschermd bent tegen hepatitis B. Zo niet, dan volgt het advies om je te laten vaccineren. Hepatitis C wordt afhankelijk van je situatie af en toe meegetest.

Daarnaast is er een kort gesprek: hoe gaat het met de inname, is er iets veranderd, heb je iets anders nodig. Het is ook de juiste plek voor de vragen die je verder aan niemand stelt. Wie daar werkt, heeft ze allemaal al eens gehoord.

Dagelijks of rond het moment: de afspraak blijft

Of je PrEP dagelijks slikt of in overleg met je arts alleen rond het moment, aan het controleritme verandert dat weinig. Ook wie PrEP alleen in bepaalde periodes gebruikt, kan de tests beter niet overslaan.

Stoppen en herstarten bespreek je, je stopt het niet in de la bij de oude verpakking. Voordat je weer begint, doe je eerst een nieuwe hiv-test. En wie chronische hepatitis B heeft, stopt alleen onder begeleiding van een arts met PrEP, omdat de werkzame stoffen ook tegen het hepatitis B-virus werken.

Wat het kost

Duitsland: Sinds september 2019 wordt PrEP voor mensen met een verhoogd hiv-risico vanaf 16 jaar vergoed door de wettelijke zorgverzekeraars. Advies, controleonderzoeken en medicatie zijn gedekt, voor het recept betaal je de gebruikelijke eigen bijdrage. Voorschrijven mogen artsen met de juiste kwalificatie, hiv-praktijken zijn erop ingericht. Wie particulier verzekerd is, regelt de vergoeding direct met de verzekeraar.

Oostenrijk: Sinds april 2024 draagt de sociale verzekering met een tegemoetkoming bij aan de kosten. De regeling is tijdelijk ingevoerd. Hoe je die aanvraagt en wat er op dit moment geldt, weten de Aidshilfen.

Zwitserland: Sinds juli 2024 vergoedt de basisverzekering PrEP inclusief advies en labtests, als de begeleiding loopt via artsen binnen het programma SwissPrEPared. Eigen risico en eigen bijdrage gelden zoals bij elke andere behandeling. Ook hier is de regeling tijdelijk ingevoerd. De actuele stand van zaken kennen de Aids-Hilfe Schweiz en de Checkpoints.

Zodat de afspraak vanzelf gebeurt

Gemiste afspraken zijn bijna altijd een agendaprobleem, geen wilsprobleem. Een paar gewoontes nemen je het werk uit handen:

• Maak je volgende afspraak voordat je de praktijk verlaat.
• Zet de herinnering twee weken voordat je verpakking op is, niet op de laatste dag.
• Kies vaste maanden, bijvoorbeeld januari, april, juli en oktober. Dan hoef je niet meer te rekenen.
• Bewaar uitslagen en vaccinaties op één plek, zodat je bij een andere praktijk niet bij nul begint.

Uiteindelijk is de kwartaalafspraak net als PrEP zelf: onopvallend, zolang hij loopt. Juist daarin zit zijn waarde. Bescherming is geen los moment. Het is een ritme dat je zelf bepaalt.

Dit artikel vervangt geen medisch advies. Voor jouw persoonlijke situatie zijn je PrEP-praktijk, de lokale Aidshilfe of een Checkpoint de juiste aanspreekpunten.