Eenzaam ondanks een volle inbox

Elf uur ’s avonds, de mobiel heeft sinds het eten nauwelijks stilgezeten. Drie berichten, een match, twee ‘Hey’s’ zonder vervolgvraag. En er zit niemand bij die je nu zou bellen. Daar praat bijna niemand over, omdat het absurd klinkt: je eenzaam voelen terwijl er voortdurend iemand bericht stuurt.

Het is niet absurd. Contact en verbondenheid zijn twee verschillende dingen – en er zijn begrijpelijke redenen waarom velen van ons het ene in overvloed hebben en het andere te weinig.

Stress bij minderheden heeft een naam

In de wetenschap wordt dit ‘minderheidsstress’ genoemd. Hiermee wordt de extra belasting bedoeld die ontstaat wanneer men deel uitmaakt van een groep die niet vanzelfsprekend in aanmerking wordt genomen. Het bekendste model hierover is afkomstig van de Amerikaanse onderzoeker Ilan Meyer, en het onderscheidt twee niveaus.

De uiterlijke: de denigrerende opmerking. Het moment waarop je op straat de hand van je vriend loslaat. Het familiefeest waar niemand naar hem vraagt. De innerlijke: het voortdurend afpeilen of een ruimte veilig is. De verwachting afgewezen te worden, nog voordat het gebeurt. En restjes schaamte uit je jeugd, ook al ben je allang uit de kast gekomen en weet je wel beter.

Niets daarvan hoeft dramatisch te zijn om effect te hebben. Het is de som van alles. Wie jarenlang heeft geleerd zich terughoudend op te stellen, stopt daar zelden vanzelf mee, ook niet onder vrienden of tijdens een date. Nabijheid voelt dan riskanter aan dan het in werkelijkheid is.

Waarom de inbox dit probleem niet oplost

Datingapps hebben veel mogelijk gemaakt, vooral op plekken waar geen uitgaansleven is. Maar ze belonen ook patronen die eenzaamheid juist versterken: snel beoordelen, inwisselbaarheid, gesprekken die na drie zinnen doodlopen. Een profiel is een voorproefje. Wie er ’s avonds twintig doorneemt, voelt zich daarna zelden gezien.

Daarnaast speelt het sociale leven van homoseksuele mannen in veel steden zich af in bars, clubs en via dates. Daar is niets mis mee. Maar als dat de enige plekken zijn waar je andere mannen uit de scene ontmoet, ontbreekt er iets. Vriendschappen ontstaan zelden om drie uur ’s nachts aan de bar en zelden via een chat. Ze ontstaan op plekken waar je elkaar regelmatig ziet, zonder dat er per se iets hoeft te gebeuren.

Oplossingen die in het dagelijks leven werken

Vriendschap heeft vooral één ding nodig: herhaling. Een plek waar je elke week dezelfde gezichten ziet, levert meer op dan de volgende match.

• Queere sportverenigingen. In veel grotere steden zijn er hardloopgroepen, volleybal-, zwem- of voetbalclubs met een queer achtergrond. Niemand verwacht dat je er goed in bent. Het biertje na afloop hoort er meestal bij.
• Koren, wandelgroepen, leeskringen. In tal van steden in het Duitstalige gebied zijn er homomannenkoren. Wie niet zingt, vindt wandel- en cultuurgroepen vaak via queer-centra of de plaatselijke aids-hulp.
• Vrijwilligerswerk. Aids-hulporganisaties, CSD-verenigingen en queer-jeugdcentra zijn bijna altijd op zoek naar mensen. Samen aan iets werken is een van de makkelijkste manieren om mensen te leren kennen.
• De app als brug. Als een chat goed verloopt: vroeg een kopje koffie, een wandeling, een concrete afspraak. En zeg gerust dat je op dit moment vooral op zoek bent naar vrienden. Je bent niet de enige.
• Oude contacten. Die vriend van wie je al maanden niets hebt gehoord, zal waarschijnlijk blij zijn met een berichtje. „Heb je zaterdag tijd?“ klinkt beter dan „We moeten elkaar eens weer zien“.

De eerste avond in een nieuwe groep is zelden de leukste. De derde meestal wel.

Wanneer is professionele hulp zinvol?

Eenzaamheid is geen ziekte. Het kan echter uitgroeien tot iets dat niet wordt opgelost door lid te worden van een vereniging. Als je wekenlang nauwelijks plezier beleeft, slecht slaapt, je terugtrekt of merkt dat alcohol, drugs of steeds nieuwe afspraakjes vooral bedoeld zijn om iets niet te voelen, dan is dat een goed moment om met iemand te praten die hiervoor is opgeleid.

In Duitsland begint het traject met een psychotherapeutisch consult. Je kunt deze zonder verwijzing boeken bij psychotherapeuten die bij de ziektekostenverzekering zijn aangesloten; de afsprakencentrale op 116 117 helpt je bij het zoeken. In Oostenrijk en Zwitserland is de huisartsenpraktijk een goed eerste aanspreekpunt. Veel therapeuten vermelden in hun profiel of ze ervaring hebben met queer cliënten. Het is volkomen legitiem om hiernaar te vragen.

Contactpunten in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland

• In veel steden in alle drie de landen zijn er aids-hulpverleningsorganisaties. Ze geven al lang niet meer alleen advies over hiv, maar ook over coming-out, relaties, drugsgebruik en geestelijke gezondheid, vaak door homoseksuele mannen voor homoseksuele mannen.
• In grotere steden zoals Berlijn of Zürich zijn er zogenaamde ‘checkpoints’ waar je je kunt laten testen. Ze geven ook advies en verwijzen je door als je meer hulp nodig hebt.
• Telefonseelsorge Duitsland: 0800 111 0 111 of 0800 111 0 222, gratis, anoniem, 24 uur per dag.
• Telefonische hulpdienst Oostenrijk: 142, anoniem, 24 uur per dag.
• Die Dargebotene Hand, Zwitserland: 143, anoniem, 24 uur per dag.

Je mag daar ook bellen als er geen sprake is van een crisis. Een avond waarop je het even niet meer ziet zitten, is al genoeg. Als je aan zelfmoord denkt of in acuut gevaar verkeert, bel dan 112.

Als je jezelf in deze tekst hebt herkend: dat is geen persoonlijke mislukking. In onze gemeenschap komt deze ervaring vaker voor dan dat erover wordt gesproken. Stuur vandaag nog een berichtje naar iemand die je graag wilt zien, en stel meteen een dag voor.