Check-up po 35: co powinni sprawdzić geje

Gardło, odbytnica, mocz, krew. Kto bierze PrEP, zna wymazy co kwartał i mógłby wyrecytować całą procedurę przez sen. Potem lekarka rodzinna pyta o ostatni wynik cholesterolu i zapada cisza.

U wielu mężczyzn na PrEP zdrowie seksualne jest lepiej zorganizowane niż cała reszta. Po 35. roku życia warto połączyć jedno z drugim. W Niemczech check-up jest świadczeniem kasy chorych, więc rzadko rozbija się o dostęp. Raczej o listę: kto mówi tylko „poproszę ogólne badania”, dostaje standard. Jest solidny, ale kilka punktów musisz poruszyć sam.

Co kasa chorych opłaca po 35

Ubezpieczeni w publicznej kasie chorych mają od 35. roku życia co trzy lata prawo do badania profilaktycznego, w gabinetach zwykle nazywanego Check-up 35. Między 18. a 34. rokiem życia przysługuje ono raz. Obejmuje:

• rozmowę o przebytych chorobach, historii rodzinnej i stylu życia
• badanie fizykalne i pomiar ciśnienia
• badania krwi: cholesterol, trójglicerydy, glukoza
• badanie moczu
• sprawdzenie statusu szczepień
• jednorazowy test na WZW B i C

Osobno kasa od 35. roku życia co dwa lata opłaca badanie przesiewowe w kierunku raka skóry: raz od stóp do głów, łącznie z miejscami, których sam nigdy nie zobaczysz. Wiele gabinetów lekarzy rodzinnych je oferuje, a jeśli nie – dermatolog. Oba badania zmieszczą się w jednym przedpołudniu. Przyjść na czczo, oddać krew, raz się rozebrać.

W Austrii i Szwajcarii profilaktyka i finansowanie są uregulowane inaczej. Tematy na liście pozostają te same.

Szczepienia: książeczka w szufladzie

Status szczepień oficjalnie należy do check-upu, ale w praktyce rozmowa często kończy się na tężcu. Dla mężczyzn mających partnerów płci męskiej ważniejszych jest kilka innych zaleceń Stałej Komisji ds. Szczepień (STIKO).

WZW A i B

WZW A przenosi się przez najmniejsze ślady kału, WZW B przez krew i inne płyny ustrojowe. Obie drogi mają znaczenie w życiu intymnym. STIKO zaleca oba szczepienia przy zwiększonym ryzyku zakażenia związanym z zachowaniami seksualnymi, a koszty pokrywa wtedy zwykle kasa chorych. Istnieje szczepionka skojarzona przeciw obu. Kto był szczepiony przeciw WZW B w dzieciństwie, może sprawdzić ochronę, oznaczając poziom przeciwciał anty-HBs.

HPV

Wirusy brodawczaka ludzkiego są bardzo rozpowszechnione i zwykle nieszkodliwe. Niektóre typy wywołują kłykciny, inne mogą po latach prowadzić do raka, także w okolicy odbytu. STIKO zaleca szczepienie standardowo dzieciom w wieku 9–14 lat, nadrobić je można do 17. roku życia. Dla dorosłych nie ma ogólnego zalecenia. Mimo to może mieć sens, bo chroni przed typami, którymi jeszcze się nie zaraziłeś. Niektóre kasy płacą dobrowolnie, jeden telefon to wyjaśni.

Mpox

Od 2022 roku STIKO zaleca szczepienie przeciw mpox mężczyznom, którzy często zmieniają partnerów płci męskiej. Dwie dawki w odstępie co najmniej 28 dni, koszty pokrywa kasa chorych. Kto dostał wtedy tylko jedną dawkę, uzupełnia drugą.

Badanie, o które mało kto pyta

Rak odbytu jest rzadki. U mężczyzn mających partnerów płci męskiej występuje jednak wyraźnie częściej niż przeciętnie, zwłaszcza przy HIV, i zwykle stoi za nim HPV.

Kasy chorych nie mają dla niego programu wczesnego wykrywania. Mężczyznom z HIV wytyczne zalecają regularne badania, pozostali najlepiej sami poruszą ten temat. Badanie palpacyjne trwa minutę. Przy krwi, swędzeniu, guzkach lub bólu, które nie znikają same, właściwym adresem jest proktolog. Hemoroidy są częste, ale nie wszystko, co tak wygląda, jest hemoroidem. Wizyta trwa krócej niż przełamywanie się przed nią.

Do tego dochodzą testy na infekcje przenoszone drogą płciową. Przy PrEP i tak robi się je co trzy miesiące. Bez PrEP, ale przy zmieniających się partnerach, obowiązuje ta sama zasada: testuj się regularnie, i to tam, gdzie był kontakt. Sam test moczu nie wykryje infekcji w gardle ani w odbytnicy.

Co zrobić z listą

Check-up i badanie skóry to sprawa dla lekarza rodzinnego. Jak daleko zajdziesz tam z resztą, zależy od tego, jak otwarcie możesz rozmawiać. Jeśli szczera odpowiedź brzmi „raczej nie bardzo”, poszukaj innego gabinetu, zamiast skreślać tematy. W wielu miastach są gabinety specjalizujące się w HIV, które słyszą te pytania codziennie, także od mężczyzn bez HIV.

Drugim adresem są Checkpointy, prowadzone zwykle przez lokalne organizacje Aidshilfe. Można tam anonimowo zrobić test na HIV i inne infekcje przenoszone drogą płciową, często bezpłatnie lub za niewielką opłatą, i uzyskać poradę w sprawie szczepień.

Na karteczkę do kieszeni kurtki: check-up, badanie skóry, książeczka szczepień, status WZW, HPV, mpox, testy na STI we wszystkich miejscach, pytanie o badanie odbytu. Jedno przedpołudnie, kilka telefonów. Co z tego ma sens w twoim przypadku, ustalisz z lekarką lub lekarzem.